Asfalt Bozulmaları

Asfalt Bozulması

Ülkemizde kara yolu trafiğinin yoğunlukla tercih edilmesi, aşırı aks yüküne sahip kamyon ve araç fazlalığı nedeniyle yollarımızda önemli hasarlar ve asfalt bozulmaları meydana gelmektedir. Bu aşırı yükler sonucunda oluşan yatay ve düşey gerilmeler nedeniyle imalatı yeni tamamlanmış yollarda dahi asfalt yüzeyinde kısa zamanda bozulmalar, çatlamalar ve oturmalar meydana gelmektedir.

Karayollarının kısa sürede bozulmasına neden olan bir diğer önemli husus ise gece gündüz sıcaklık farkının yüksek olduğu bölgelerde özellikle kış aylarında yaşanan donma çözünme nedeniyle oluşan kara yolu çatlaklarıdır. Oturmalar ve çatlaklar kara yolu yapısını bozmakta ve sürüş güvenliğini önemli derece azaltmaktadır.

Yol kaplamasının bozulmasına neden olan bu önemli etkenler dışında hatalı yamalar, yetersiz drenaj, uygun olmayan dolgu malzemelerinin kullanılması ve yetersiz sıkıştırma gibi hatalı imalatlar nedeniyle karayollarımız bozulmalara uğramaktadır. Bu durum trafik kazalarının yoğun olarak yaşandığı ülkemizde hem sürüş güvenliği açısından büyük tehdit oluşturmakta, hem de estetik açıdan yol kalitesini önemli derecede düşürmektedir.

Aşağıda yol kaplamasını bozan etkenler trafik yükü, uygulama, asfalt, temel, alt temel, drenaj ve benzeri koşullara bağlı olarak özetlenmiştir.

Asfalt Yorulması

Asfalt yolda yorulma etkisi

Yorulma(Timsah) Çatlakları

  • Aşırı yükleme
  • Zayıf yüzey, temel, alt temel
  • Yetersiz yüzey temel kalınlığı
  • Yetersiz Drenaj

Asfalt Kenar Çatlağı

Asfalt yolsa kenar çatlaklarının oluşumu

Kenar Çatlakları

  • Yetersiz yanal destek
  • Temel malzemesinin oturması
  • Zeminde kuruma nedeniyle büzülme
  • Zayıf temel/alt temel tabakası
  • Yetersiz Drenaj
  • Donma/Şişme
  • Yol kenarında ağır trafik veya bitkilendirme

Asfalt Blok Kırılması

Asfalt yolda blok kırılması

Blok Kırılması

  • Eski, kurumuş karışım
  • Aşırı kuru asfalt karışımı
  • İnce daneli bitümlü karışım ve karışımı emen türde agrega
  • Düşük trafik yoğunluğu nedeniyle ağırlaşma

Asfalt enine boyuna çatlaklar

Asfaltta enine ve boyuna çatlak oluşumu

Enine & Boyuna Çatlaklar

  • Kaplama birleşim noktalarında kalitesiz imalat
  • Asfalt katmanının büzülmesi
  • Günlük sıcaklık değişimi döngüsü
  • Yansıma nedeniyle oluşan çatlaklar
  • Finişerin (asfalt dökücü) hatalı imalatı ile boyuna oluşan çatlaklar

Asfalt Yansıma Çatlağı

Asfalt yolda yansıma çatlağı oluşumu

Yansıma Çatlakları

  • Asfalt ile beton katmanı arasında diferansyel (farklı) hareket
  • Mevcut temeldeki çatlakların yama sonrası yüzeye çıkması
  • Beton temellerdeki derzlerin yukarı çıkması
  • Aşırı trafik altında daha da ilerler

Asfalt Kayma Çatlağı

Asfalt yolda kayma çatlağı oluşumu

Kayma Çatlakları

  • Temel ile asfalt yüzeyi arasındaki yetersiz bağlanma/yapışma
  • Bitüm emisyonu (yapıştırma emisyonu) yetersiz kullanılmış ya da hiç kullanılmamış
  • Asfalt karışımında aşırı kum kullanılmış
  • Ağır araçların asfalt üzerinde dönmesi, ani durma ve kalkması
  • Düşük dayanımlı asfalt karışımı

Asfaltta Buruşma İtme

Asfalt yollarda buruşma itme oluşumu

Buruşma/İtme Çatlakları

  • Asfalt içinde aşırı fazla karışım
  • Yetersiz hava boşluğu
  • Asfalt içinde ince agrega fazlalığı
  • Granüler temelde aşırı nem veya kirlenme
  • Düz yüzeyli, yuvarlak agrega kullanımı
  • Yanlış asfalt karışımı

Asfalt Oyuklar

Asfalt yolda oyuk/göçme oluşumu

Oyuklar/Çökme Oluşumu

  • Trafik yükü altında yol katmanlarının yanal hareketi veya oturması
  • Tasarımda yetersiz kalınlık
  • Yetersiz sıkıştırma
  • Temel katmanlarına nem/su etkisi nedeniyle zayıflık
  • Zayıf asfalt karışımı

Yol Çökmesi

Asfalt yolda çökme oluşumu

Oturma/Eğimli Çökmeler

  • Alt tabakalarda oturma/göçme
  • Yanlış imalat

Asfalt Kalkma Şişme

Asfalt yolda kalka ve şişme oluşması

Kalkma/Şişme

  • Şişme potansyeli olan zeminler (nem ile)
  • Donma şişmesi (Buz lenslerinin kaplama altında büyümesi ve asfaltta çatlak oluşturması)

Yolda Delik Oluşumu

Asfalt yolda delik oluşumu

Büyük Delikler

  • Alt temelde Donma/erime, çatlama, bozulan kaplama, onarılmış eski katmanın bozulması gibi etkenler nedeniyle uzun süreli devam eden bozulmalar
  • Kalitesiz yüzey karışımları
  • Temel veya alt temelde zayıf noktalar
  • Ağır trafik ve diğer etkenler

Asfalt Aşınma

Asfalt yolda aşınma

Sökülme/Aşınma

  • Asfalt binderi aşırı sertleşmiş
  • Düşük kalitede karışım
  • Su etkisi
  • Trafik etkisi

 

Yol Zemininde Cilalanma

Asfalt yolda cilalanma/perdahlanma

Cilalanma/Perdahlanma

  • Trafik etkisi altında kolayca aşınmış uygun olmayan agregaların kullanılması

Haber Kaynağı: www.asphaltinstitute.org